naar top
Menu
Logo Print
05/01/2018 - KEVIN VERCAUTEREN

WAT DE COLLEGA'S DENKEN OVER INDUSTRIE 4.0

Flanders Make en PwC houden rondvraag bij dertig leidinggevende bedrijven

Het is in Vlaanderen de eerste keer sinds het opduiken van de term in 2011 dat aan onze (grote) bedrijven zelf werd gevraagd wat ze precies denken over Industrie 4.0. De enquête op initiatief van Flanders Make en PwC polste in diepte naar de manier waarop de vaandeldragers van de Vlaamse industrie nu al met de technologie omgaan, welke richting ze er in de toekomst mee uit willen, wat ze van de digitalisering verwachten en waar de grootste uitdagingen liggen. Leren van collega's is altijd interessant, maar zeker als je er zelf nog niet helemaal uit bent hoe je bedrijf op deze revolutie moet reageren, is dit het moment om de oren te spitsen.

In het lijstje van belangrijke ontwikkelingen wereldwijd heeft Industrie 4.0 al jaren een vaste plaats. Maar ondanks alle heisa en de vele luchtballonnen die daarover al zijn opgelaten, wist tot voor kort niemand precies hoe de Vlaamse industrie als geheel tegenover deze (r)evolutie stond. Alleen al daarom verdient het initiatief om een rondvraag te organiseren veel waardering. Wat deze enquête extra boeiend maakt, is dat ze zowel heeft gepeild naar de zakelijke kant van Industrie 4.0 als naar de technologische. Aan de enquête hebben dertig bedrijven deelgenomen, goed voor een totale omzet van 16,4 miljard euro en een samengeteld werknemersaantal van ruim 33.000 mensen.

Wat is Industrie 4.0?

Voor we ingaan op de concrete resultaten, in deze enquête staat de term 'Industrie 4.0' voor een (vierde) industriële revolutie die de focus legt op de end-to-enddigitalisering van alle fysieke apparatuur en de integratie daarvan in een digitaal ecosysteem, opgezet tussen partners uit de volledige waardeketen. In dat ecosysteem zijn de verschillende machines en productiesystemen digitaal met elkaar verbonden en worden data gecapteerd, geanalyseerd en idealiter ook gedeeld, daar waar het in tijden van Industrie 3.0 ophield bij de automatisering van individuele machines en productielijnen.

"Het probleem ligt eerder aan de menselijke kant, namelijk, waar vind je de mensen die de ruwe data kunnen omzetten in waardevolle inzichten?"

 

Wat houdt Industrie 4.0 in?

Bedrijven zijn op zoek naar slimme, flexibele productiesystemen die in staat zijn zeer ver mee te gaan in klantspecifieke eisen. Daar is zowel een horizontale als een verticale digitalisering van de waardeketen voor nodig. Verticaal betekent betrekking hebbend op alle echelons van de organisatie, beginnende van productontwikkeling over aankoop tot en met productie, logistiek en service. Met horizontale integratie wordt bedoeld: over de bedrijfsgrenzen heen. De technologie om dit waar te maken, omvat bijvoorbeeld track-and-tracemiddelen, maar ook een realtime geïntegreerde planning die interne data (uit sensoren, ERP-systemen …) combineert met info van externe partners over onder meer voorraad- en orderniveaus.
De stortvloed aan data zal zeker een grote impact hebben op de productie, de producten en de businessmodellen. Zo zal de productontwikkeling voortaan grotendeels virtueel verlopen dankzij een accurate simulatie. Als gevolg daarvan zal men prototypes sneller klaar hebben. De digitalisering van de producten betekent ook de toevoeging van slimme sensoren in combinatie met tools voor data-analyse. Producten kunnen intelligent worden gemaakt, zodat ze zelf hun weg door de productie vinden, en wel op de efficiëntste manier. Op basis van de data afkomstig van track-and-tracesystemen kan men, wat het product betreft, ook aan toekomstige optimalisatie doen op het vlak van onder meer levensduur en onderhoud. Spreken we over nieuwe businessmodellen, dan moet je vooral denken aan complete, datagedreven diensten en geïntegreerde platformoplossingen.

BELANGRIJKSTE UITDAGINGEN?

Industrie 4.0 drijft op dataverwerving en -analyse. Dat is het wapen waarmee de industrie de stijgende complexiteit te lijf wil gaan. Want klanten verwachten niet alleen een diverser productportfolio, ze willen tegelijk kortere levertermijnen. Onze bedrijven hebben er veel vertrouwen in dat dat met de technologie van Industrie 4.0 moet lukken. Het probleem ligt eerder aan de menselijke kant, namelijk, waar vind je de mensen die de ruwe data kunnen omzetten in waardevolle inzichten? Van deze mensen wordt ook verwacht dat ze kennis hebben over een brede waaier aan technologieën én ze moeten in staat zijn in te schatten hoe de nieuwe digitale technologie een bestaand proces zal beïnvloeden. Dit soort talenten zijn vooralsnog uiterst zeldzaam. 87% van de respondenten ziet 'the war on talent' dan ook als de grootste uitdaging.


HOE VER IN DE OMSCHAKELING?

Liefst 93% denkt dat Industrie 4.0 de maakindustrie grondig zal veranderen, en de grote meerderheid van de bedrijven is dan ook al actief op zoek naar manieren om de theoretische principes in praktijk om te zetten. De helft van de respondenten heeft daarbij al de belangrijkste actiepunten geïdentificeerd en is zelfs al aan het implementatieproces begonnen. Het zelfvertrouwen op het vlak van Industrie 4.0 is bijgevolg groot. 86% denkt in deze minstens op gelijke hoogte van de concurrentie te staan.


WAT LEVERT DE OMSCHAKELING OP?

Hier moeten we de deelnemende bedrijven in twee groepen onderverdelen: aan de ene kant de groep van bedrijven die gelooft dat de digitale technologie zal helpen haar interne processen verder te optimaliseren, maar dan wel zonder bijkomstige digitale diensten of manieren om het product te digitaliseren, en aan de andere kant de bedrijven die net wel kansen zien om extra diensten aan te bieden en daar een omzetgroei van rond de 30% door verwachten. Algemeen gesproken, denken de respondenten hun operationele kosten jaarlijks met 2,6% te kunnen verminderen en omgekeerd hun efficiëntie jaarlijks met 2,4% te kunnen verhogen. De impact zal het sterkst te voelen zijn op de werkvloer.


WAT MET HUIDIGE EN TOEKOMSTIGE INVESTERINGEN?

De deelnemende bedrijven geven aan bereid te zijn om de investeringen in Industrie 4.0 in de volgende vijf jaar significant te verhogen naar een gemiddelde van 3% van de jaarlijkse inkomsten.

Dat is zonder meer een bemoedigend signaal, alleen blijven we daarmee wel 2% achter op de rest van de wereld. Een niet-onbelangrijk aantal geeft daarenboven aan de investeringen hierin ook in de toekomst beperkt te zullen houden omdat men op de juiste technologie wacht. Volgens PwC en Flanders Make is dat een beetje kortzichtig omdat niet de technologie de grootste uitdaging is, maar wel de transformatie van een bedrijfscultuur en -organisatie. Je moet ook je mensen meekrijgen! Zoiets neemt tijd in beslag en bedrijven die nog altijd de kat uit de boom kijken, lopen het gevaar de kloof later niet meer gedicht te zullen krijgen. Wat de investeringen zelf betreft, gaat het om slimme sensoren en geconnecteerde apparatuur, naast ondersteunende software zoals MES-systemen. Van cruciaal belang voor de creatie van data, de opslag en de analyse ervan is zonder twijfel de onderliggende IT-infrastructuur die in grote mate het proces zal aansturen.


WAT HOUDT DE BEDRIJVEN NOG TEGEN?

Natuurlijk zijn er nog altijd een aantal hindernissen te nemen. De grootste rem op I4.0 haalden we al een paar keer aan: het gebrek aan digitaal menselijk talent. 73% van de respondenten bracht dat als belangrijkste knelpunt naar voren. Op zowat alle niveaus zal de jobinhoud van de werknemers veranderen, met als rode draad dat er meer digitale expertise zal worden verwacht. Levenslang leren zal het mantra worden. Niet alleen in de hoofden van de werknemers vraagt dat om een omschakeling, ook de bedrijfscultuur moet daaraan aangepast worden. Daarnaast spelen in de achtergrond nog dingen als het gebrek aan digitale standaarden en normen, en de onduidelijkheid rond data security.


WAAR ZORGT DATA-ANALYSE VOOR OPTIMALISATIE?

Aan de basis van de vierde industriële revolutie liggen data. Bijna iedereen is het er dan ook over eens dat het belang van data bij het nemen van beslissingen als dé bron van waarheid in de toekomst alleen maar verder zal toenemen. Anderzijds geeft 57% wel toe dat het eigen bedrijf op het vlak van data-aangestuurde processen nog stappen moet zetten om zijn data te gebruiken bij de ontwikkeling en verbetering van producten en diensten, maar ook bij de optimalisatie van de productieprocessen in het algemeen, en de planning en het onderhoud in het bijzonder.

De vlakken waarop bedrijven vandaag en binnen vijf jaar zichzelf (big) data-analyse zien toepassen

 

WELKE INDUSTRIE 4.0-TECHNOLOGIEEN KUNNEN HELPEN BIJ OPTIMALISATIE?

Bij Industrie 4.0 horen verschillende vooruitstrevende nieuwe technologieën die allemaal een belangrijke meerwaarde kunnen betekenen. Maar slimme sensoren komen toch het meest terug op de lijstjes van de respondenten, gevolgd door big data analytics, robotisering en automatisering, 3D-printen natuurlijk, en ook IoT, augmented reality, AI en cloud computing komen vaak terug.


TECHNOLOGISCHE SLAGKRACHT VERHOGEN IN DE TOEKOMST

Het vorige punt toonde al aan dat er een hele rist aan nieuwe technologieën aan de oppervlakte komt en dat het bijgevolg zeer moeilijk is om op al deze terreinen mee te blijven, zeker als je in het koppeloton wil zitten. De meeste bedrijven hebben dan ook door dat het louter opdrijven van het competentieniveau binnenshuis wellicht niet meer zal volstaan. Daarom wil men bijkomend zwaar inzetten op partnerships en een verregaande samenwerking. Dit brengt weliswaar een ander aandachtspunt met zich mee: intellectual property. Hierover moet er vooraf absolute duidelijkheid bestaan. 


BLAUWDRUK VOOR DIGITAAL SUCCES

Om te besluiten, stelt de studie een zesstappenplan voor dat moet resulteren in digitaal succes. Begin met een evaluatie van je eigen digitale rijpheid om daarna enkele prioriteiten op een rijtje te zetten (1).

Start op basis van die prioriteiten een aantal kleinschalige pilootprojecten op (2). Niet elk project zal slagen, maar uit de mislukkingen kun je wel lessen trekken. Bovendien is het de enige manier om een digitale cultuur op gang te brengen. De volgende stap moet dan zijn om met de informatie die je uit de pilootprojecten hebt gehaald, in detail te bepalen wat er precies nodig is om je visie op Industrie 4.0 te kunnen uitwerken (3). Ontwikkel daarbij strategieën om nieuwe talenten aan te trekken en nieuwe processen te implementeren.

Hoe dan ook moet je erover nadenken hoe je data-analyse zult organiseren (4). Het is absoluut cruciaal om in staat te zijn een meerwaarde uit data te halen. Vaak is er ook een bedrijfsbrede transformatie nodig (5) naar een digitale cultuur om voluit de vruchten van Industrie 4.0 te kunnen plukken. Een dergelijke verandering begint van de top en sijpelt helemaal door tot onderaan. Tot slot: ontwikkel totaaloplossingen en -diensten voor je klanten (6). Als dat niet lukt via de middelen en competentie in eigen huis - wat steeds vaker het geval zal zijn - dan moet je een beroep doen op partners. We evolueren meer en meer richting ecosystemen.

Lees het volledige onderzoek 'Industry 4.0 - Hype or reality' op de site van Flanders Make.